Bezpieczne leczenie

Bezpieczne leczenie opaską żołądkową

Bezpieczne leczenie opaską żołądkową

Powikłania leczenia opaską

Ten rozdział jest pewnie najmniej chętnie czytany. To, że tak szczegółowo opisuję powikłania pewnie odstręcza od leczenia u mnie wielu chorych. Być może od innych chirurgów można się jedynie dowiedzieć, że „wszystko będzie dobrze”. Wielu chorych oczekuje na takie proste i uspakajające wyjaśnienie. Sam chciałbym, żeby tak było. Prawda jest niestety inna: KAŻDY ZABIEG CHIRURGICZNY WIĄŻE SIĘ Z RYZYKIEM (niebezpieczeństwem) powikłań – a więc takiego rozwoju wydarzeń, jakiego nikt by nie chciał. Powikłania mogą być oczywiście bardzo różne, o różnym nasileniu i o różnych skutkach – od tych łagodnych i przejściowych (na całe szczęście tak jest najczęściej) do ciężkich i zagrażających życiu. W tej części NIE opisuję powikłań, które dotknęły leczonych przeze mnie chorych, ale informacje pochodzące z badań naukowych, w których śledzono leczenie i przebieg pooperacyjny tysięcy chorych. Dane te zbierano z wielu szpitali.

Ryzyka związane z leczeniem opaską żołądkową

  • Ryzyko zgonu w wyniku operacji: 0,05% (= zgon wystąpi średnio u 1 pacjenta na 2.000 operacji)
  • Ryzyko wystąpienia jakiegokolwiek powikłania – lekkiego, średniego lub ciężkiego: 9% (= na 100 operowanych średnio u 9 pacjentów wystąpi jakieś powikłanie)
  • Ryzyko powstania poważnego powikłania: 0,2% (na 1000 operowanych średnio u 2 pacjentów wystąpi ciężkie, poważne powikłanie)

 

Operacja założenia laparoskopowego opaski jest tak samo bezpieczna, jak i niebezpieczna, jak każda inna poważna operacja chirurgiczna wykonywana w jamie brzusznej. W żadnym przypadku nie należy traktować tego, jak „zabiegu kosmetycznego”. Do powikłań może dojść podczas, jak i po zabiegu. Co więcej – powikłania mogą się zdarzyć pomimo podjęcia wszystkich niezbędnych środków i metod zapobiegawczych.

Inne, rzadko występujące dolegliwości przy leczeniu opaską żołądkową

zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, przepuklina rozworu przełykowego przepony, zapalenie trzustki, bóle brzucha, przepukliny w bliźnie pooperacyjnej, zakażenia miejsca operowanego, nadmiar skóry po skutecznym odchudzaniu, odwodnienie, biegunki, nieprawidłowe stolce, zaparcia, częste oddawanie gazów, zaburzenia trawienia. Wyniki tych badań z dokładnymi danymi procentowymi są opublikowane (ang.) na tej stronie http://www.lapband.com/en/learn_about_lapband/safety_information/


Najważniejsze problem medyczne, do których może dojść po zabiegu to:

 

  • Owrzodzenia, zapalenia żołądka, częste odbijanie powietrzem
  • Zarzucanie kwasu z żołądka do przełyku z objawami zgagi
  • Wzdęcia brzucha
  • Zaburzenia połykania, z nudnościami i wymiotami
  • Zaparcia, zaburzenia pracy jelit
  • Brak chudnięcia, a nawet wzrost wagi pomimo prawidłowego położenia opaski
  • Ryzyko zgonu pooperacyjnego

Operacja laparoskopowa

Operacja założenia opaski wykonywana jest chirurgicznie – metodą laparoskopową. Jest to metoda „mało inwazyjna”: zmniejszająca ból pooperacyjny, przyspieszająca gojenie tkanek, pozwalająca na szybki powrót do zdrowia i pełnej aktywności fizycznej. Tak, jak każda inna metoda chirurgiczna nie jest jednak pozbawiona wad i niebezpieczeństw. Jakie ma zalety i niebezpieczeństwa?

Metoda laparoskopowa polega na tym, że w celu wykonania operacji w jamie brzusznej nie rozcina się powłoki (typowe cięcie brzucha ma od 10 do 20 cm), ale przez powłokę (skórę i mięśnie) do wnętrza brzucha wprowadza się rurki (trokary), przez które wsuwa się optykę kamery TV (co pozwala na obserwowanie operacji na monitorze TV) i narzędzia chirurgiczne. Chirurg i jego asystenci nie dotykają rękami narządów w jamie brzusznej, ale posługują się wyłącznie narzędziami wprowadzanymi do brzucha przez trokary. Wnętrze jamy brzusznej oraz to, co robią obserwują na jednym lub kilku monitorach TV. Aby była dobra widoczność – brzuch musi być wypełniony gazem (jest to CO2) pod stałym ciśnieniem 12 – 15 mmHg.

Powikłania związane z laparoskopową metodą operacyjną

Operacja wykonana metodą laparoskopową może spowodować problemy: uszkodzenie śledziony lub wątroby (czasami wymagane jest usunięcie śledziony, gdy krwawienie nie daje się zatrzymać), uszkodzenie dużych naczyń krwionośnych, powikłania płucne, zakrzepy żylne, powikłania w gojeniu ran, przedziurawienie żołądka lub przełyku w czasie zabiegu. Ciężkie, ale zdarzające się wyjątkowo rzadko powikłanie to rozdarcie ściany żołądka w czasie preparowania okolicznych tkanek. Powikłania rozpoznane w czasie zabiegu są natychmiast korygowane. Ryzyko zgonu chorego w czasie lub po zabiegu jest niezwykle małe. W wielu szpitalach, w których wykonano setki i tysiące zabiegów – do takiego nieszczęścia nigdy nie doszło.

Laparoskopowa operacja nie zawsze jest możliwa do przeprowadzenia. Ze względów bezpieczeństwa czasami wymagana jest zamiana metody laparoskopowej na klasyczną – z cięciem chirurgicznym powłoki brzusznej (w slangu medycznym określamy to, jako „konwersja”). W badaniach na dużych grupach chorych operowanych w celu założenie regulowanej opaski żołądkowej – taka zamiana była niezbędna u 5 chorych na 100 operowanych.


Problemy może stwarzać sama opaska żołądkowa – system LAP-BAND

  • Opaska, pomimo że zrobiona jest ze specjalnego, przyjaznego dla organizmu materiału – jest jednak „ciałem obcym”. Tak samo, jak w przypadku każdego innego ciała obcego wprowadzanego do organizmu (implantatu, siatki, protezy) mogą wystąpić nieprzewidziane reakcje – powikłania.
  • Brak płynu w opasce. Opaska może nagle, spontanicznie się opróżnić. Przyczyną jest jej nieszczelność. Otwór, przez który wycieka płyn może powstać w samej opasce, przewodzie łączącym lub w porcie (zbiorniku podskórnym). Płyn uciekający z opaski uniemożliwia jej prawidłowe wypełnienie a niedopełniona opaska nie działa prawidłowo. Łatwiejsze do naprawy są powikłania związane ze złym funkcjonowaniem zbiornika podskórnego – portu. Może on też ulec przemieszczeniu czy obróceniu. Kłopot pojawia się, przy próbie nakłucia portu. Gdy jest on obrócony – nie ma szans wkłucia do niego igły. Wymagana jest operacyjna korekcja pozycji portu. Jest to z reguły niewielki zabieg, wykonywany w znieczuleniu miejscowym i ograniczony do tkanki podskórnej. Nieszczelna opaska lub przewód łączącego nie daje się naprawić. Wymagana jest wymiana zestawu na nowy.

Zakażenie opaski, portu, tkanki podskórnej

  • Jednym z najgroźniejszych powikłań po laparoskopowym założeniu opaski jest zakażenie tkanek wokół opaski. Gdy zakażenie obejmuje opaskę – pokrywa się one bakteriami, które nie sposób usunąć (powstaje tzw. biofilm bateryjny). Taką opaskę trzeba usunąć. Oczywiście zakażenia występują też, gdy nie wszczepia się ciała obcego do organizmu, ale wówczas wyleczenie jest dużo prostsze. Trudne do wyleczenia jest zakażenie tkanek otoczenia portu (zbiornika podskórnego). Do zakażenia może dojść w trzech sytuacjach. Pierwszy ryzykowny moment to sam zabieg: wprowadzanie opaski i portu. Objawy zakażenia pojawią się po kilku dniach od zabiegu. Inny droga zakażenia portu ma miejsce w czasie erozji opaski do wnętrza przewodu pokarmowego. Bakterie z żołądka (a jest on pełen najróżniejszych bakterii – szczególnie tych, które dobrze znoszą kwas żołądkowy) wędrują wówczas wzdłuż dreniku z opaski do portu.
  • Niebezpieczny jest też moment nakłuwania portu. Wymagane jest postępowanie aseptyczne – a więc nie dopuszczające bakterii pod skórę. Gdy dojdzie do zakażenia miejsce na brzuchu – tam, gdzie jest port – staje się bolesne, zaczerwienione, cieplejsze od otoczenia i obrzęknięte. Postępowanie polega na czasowym usunięciu portu i podaniu antybiotyków w formie ogólnej (zastrzyki) lub miejscowej – do rany. Po wyleczeniu zakażenia nowy port wszczepia się w innym miejscu na brzuchu. Gdy choroba powstała od opaski – musi być ona usunięta. W ciągu kilku pierwszych lat po założeniu opaski pewne kłopoty z portem ma 5% – 13% pacjentów.

Przemieszczenie się opaski i tego następstwa

  • Opaska wędrująca. Opaska może się przemieścić – zsunąć na niższą cześć żołądka. Jest to jedna z przyczyn złego samopoczucia, zaburzeń trawienia po operacji. Powikłanie to określa się, jako „zsunięcie” (w terminologii medycznej ponownie często używa się angielskiego określenia „slippage” – wymowa „slipidż”). Górna część żołądka przewiesza się wówczas nad opaską (jak brzuch nad ciasnym paskiem), a sama opaska zmienia swoje położenie z poziomego na prawie pionowe. Połączenie między zbiornikami żołądkowymi zwęża się lub całkiem zamyka. Objawy tego powikłania to: nudności, wymioty, całkowita niemożność jedzenia. Dla potwierdzenia tego rozpoznania potrzebne jest badanie rentgenowskiego z kontrastem. Do wyleczenia może wystarczyć czasowe opróżnienie opaski lub też niezbędne jest jej operacyjne usunięcie.
  • Opaska może wrosnąć w ścianę żołądka. Choć opaski są robione z materiału, który nie drażni żołądka, wyjątkowo rzadko może dojść do przewlekłego stanu zapalnego, który powoduje wrośnięcie opaski w ścianę żołądka (tzw. erozja opaski). Gdy te wrastanie trwa długo – opaska może przedostać się nawet do wnętrza żołądka. Powikłanie to nie dotyczy jedynie opasek – występuje przy stosowaniu różnych materiałów syntetycznych (implantatów) w różnych miejscach ciała. Gdy wystąpi takie powikłanie – opaskę trzeba usunąć. Można to zrobić laparoskopowo lub „na otwarto”. W późniejszym etapie możliwe jest ponowne założenie opaski (niektórzy robią to nawet jednocześnie z usunięciem). Gdy założenie drugiej opaski jest niewskazane – przy ponownej operacji (re-operacji) wykonywany jest inny zabieg odchudzający np.: resekcja mankietowa żołądka, wyłączenie żołądkowe lub wyłączenie żółciowo-trzustkowe.
  • Zbiornik powyżej opaski może ulec zatkaniu. Przyczyną tego może być: rodzaj spożytego pokarmu (trudny do strawienia), obrzęk ściany żołądka, umiejscowienie opaski w nieprawidłowym miejscu, nadmierne wypełnienie opaski, przesunięcie się opaski po żołądku w niekorzystne położenie, skręcenie lub powiększenie zbiornika żołądkowego
  • Utrudnienie opróżniania się zbiornika żołądkowego powyżej opaski może mieć wpływ na pracę przełyku. Wyjątkowo rzadkim powikłaniem po laparoskopowym złożeniu opaski regulowanej jest osłabienie perystaltyki przełyku lub jego poszerzenie. Może być to spowodowane przez: nieprawidłowe założenie opaski, jej nadmierne wypełnienie, zablokowanie ujścia z górnego zbiornika żołądkowego oraz gwałtowne, niepohamowane przyjmowanie pokarmu i obfite wymioty. Leczenie powikłania polega na zmniejszeniu wypełnienia opaski lub jej usunięciu. Niekiedy opaskę zamienia się na wyłączenie żołądkowe (gastric bypass).

Wg najnowszych badań u 1 osoby na 10 operowanych trzeba opaskę usunąć (9%).

Z pozostałych 9 na 10 osób operowanych 6 osób uzyska dobry /bardzo dobry wynik leczenia.

Bezpieczne leczenie opaską żołądkową usuwanie 9%

Wniosek pracy: leczenie opaską żołądkową jest postępowaniem bezpiecznym i skutecznym.


Gdy przełyk źle pracuje – zgłoś to przed operacją

Opisane problemy częściej występują, gdy przełyk źle się sprawuje jeszcze przed założeniem opaski. Może to polegać na niedostatecznych skurczach przełyku, które słabo przepychają pokarm przez przełyk do żołądka. Gdy stwierdzasz u siebie takie objawy – powiedz o tym chirurgowi przed założeniem opaski! Gdy objawy pojawią się już po operacji – okresowo należy opaskę opróżniać z płynu, tak aby praca przełyku mogła powrócić do normy.


Brak natychmiastowego efektu chudnięcia

Dla pacjenta po operacji dużym rozczarowaniem jest brak chudnięcia. Spadek wagi po założeniu opaski LAP-BAND jest zwykle wolniejszy niż po innych, bardziej rozległych operacjach na otyłość. Zbyt ciasne zwężanie opaski w celu przyspieszenia odchudzania jest niebezpieczne; może dojść do nieprawidłowej pracy przełyku i/lub poszerzenia zbiornika żołądkowego. Trzeba się nauczyć, jak prawidłowo wykorzystywać opaskę do wspomagania procesu odchudzania. Gwałtowne odchudzanie jest też niebezpieczne. Może prowadzić do niedożywienia, anemii (niedokrwistości) i powikłań z tym związanych.

Dlaczego nie chudnę – przecież mam opaskę? Gdy opaska jest prawidłowo położona i wypełniona (widać to w badaniu RTG) i nie powoduje dolegliwości – przyczyna leży w nieprawidłowym odżywianiu (przekąski? chipsy? czekolada? Red-bull?) i braku ćwiczeń fizycznych prowadzących do spalaniu przyjmowanych kalorii. Pomoc może przynieść konsultacja dietetyka, fizykoterapeuty, czasami psychologa. Dobre efekty uzyskuje się poprzez aktywne uczestnictwo w grupach wsparcia – omawiających na spotkaniach typowe problemy wagowe.


Ryzyko powikłań operacyjnych jest większe przy chorobach przewodu pokarmowego

Ryzyko powikłań pooperacyjnych jest większe u pacjentów z cukrzycą, dużą przepukliną rozworu przełykowego (część żołądka jest przemieszczona do klatki piersiowej), przełykiem Barretta (ciężkie, przewlekłe zapalenie dolnej części przełyku), z problemami psychologicznymi lub emocjonalnymi. Trudności z wykonaniem laparoskopowym operacji lub w ogóle z założeniem opaski mogą wystąpić u pacjentów, którzy mieli już wcześniej jakąkolwiek operację w nadbrzuszu.


Usuwanie opaski żołądkowej 

Jeżeli opaska została założona laparoskopowo i źle się sprawuje – jest możliwość usunięcia jej tym samym sposobem – laparoskopowo. Jest to przewaga tej metody leczenia otyłości – w wielu przypadkach operacja ta jest całkowicie odwracalna. Czasami jednak, np.: gdy dojdzie do znacznego stopnia zniekształcenia operowanych tkanek – wymagany jest zabieg „na otwarto”. O wyborze metody decyduje bezpieczeństwo chorego. W badaniach amerykańskich w 60% opaski udawało się usuwać laparoskopowo. Po usunięciu opaski praca żołądka stopniowo powraca do normy. Usuwanie opaski dokonuje się wyłączenie w przypadku powstania powikłań, które są jednocześnie groźne i nie można ich usunąć innymi metodami (np. poprzez czasowe opróżnienie opaski).


 

Bezpieczne leczenie opaską żołądkową konsultacje

next